Kermisgeschiedenis van Westervoort

De Westervoortse kermis, die traditioneel op de eerste zondag na 2 oktober wordt gehouden, was al in 1903 een drukbezochte straatkermis in de Dorpstraat. Het aanbod bestond destijds onder meer uit een stoomdraaimolen, een luchtschommel, vijf koekkramen, twee gebakskramen, een viskraam, drie galanteriekramen, zes slagmachines, een schiettent en een waarzegger.

In 1903 was de kermis in Westervoort gevestigd in de Dorpstraat. De kermis bestond onder andere uit een stoomdraaimolen, een luchtschommel, vijf koekkramen, twee gebakskramen, een viskraam, drie galanteriekramen, zes slagmachines, een schiettent en een toekomstvoorspeller.

Vóór 1920 was dansen op zondag tijdens de kermis niet toegestaan vanwege de zondagsviering. Omstreeks 1920 gaf het gemeentebestuur hiervoor vergunning, maar alleen aan dansgelegenheden die het verst van de dorpskern verwijderd lagen.

Kort na de bevrijding ontstond er in Westervoort een felle discussie of de kermis wel georganiseerd kon worden. De kerkenraden van de Nederlands Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk verzetten zich hevig tegen kermisvermaak op zondag, dat zij zagen als een 'ontheiliging van de zondag' en een 'oordeel Gods'. Daartegenover stond de R.K. Werkliedenvereniging, die vond dat de kermis juist wel door kon gaan, wijzend op omringende dorpen die wel feest vierden ondanks de oorlogsgevolgen. Het gemeentebestuur twijfelde vanwege de toenmalige geldschaarste (tientje van Lieftinck).

Kort na de bevrijding was de doorgang van de kermis omstreden. De kerkenraden van de Nederlands Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk vonden het vieren van kermis op zondag een ontheiliging en een aanstoot. Tegelijkertijd pleitte de R.K. Werkliedenvereniging voor de kermis, wijzend op omliggende dorpen die wel kermis vierden ondanks oorlogsschade. Het gemeentebestuur wees verzoeken af, mede vanwege de algehele geldschaarste na de geldzuivering ('het tientje van Lieftinck').

De Westervoortse kermis kent een traditie van speciale 'kermishits'. Bekende nummers zoals 'Als het weer oktober is' (2008), 'In de Dorpstraat' (2009) en 'Mooie Minse' (2011) werden uitgebracht om het kermisgevoel in het dorp te versterken.

Op 2 februari 2018 werd de Stichting Kermis Westervoort opgericht om de organisatie van de straatkermis van de gemeente over te nemen. Het hoofddoel van de stichting is het waarborgen van een betaalbare en kwalitatieve dorpskermis voor toekomstige generaties.

De Westervoortse Kermis, die waarschijnlijk dateert vanaf circa 1844, vierde in 2019 haar 175-jarig bestaan. Het evenement staat bekend als een diep gewortelde traditie waarbij de kermis als straatkermis in de gehele Dorpstraat wordt opgesteld.

Ter gelegenheid van het 1300-jarig bestaan van Westervoort werd bij recreatieplas De Waaij een nostalgische kermis ingericht. De opening werd door burgemeester Arend van Hout verricht door symbolisch een toren met blikken om te gooien. De kermis bevatte authentieke attracties zoals luchtschommel, een reuzenrad en een klassieke draaimolen.