In de schijnwerpers

Familie Akkerman, een kermisgeslacht uit het noorden

In zijn eigen café in Groningen vertelde Aldert Akkerman zijn verhaal in de podcast Kermis Iconen. Tachtig jaar oud, en nog altijd verbonden met de kermis. Een gesprek over reizen per schip, verdwenen attracties en een familie die van draaimolen tot reuzenrad alles heeft gezien.

Van Maaskramers tot de draaimolen

De wortels van de familie gaan ver terug. Een verre voorvader trok al rond 1780 als Maaskramer met een schip langs de jaarmarkten. Alderts grootvader — ook een Aldert Akkerman — was de eerste die echt de kermis op ging: eerst met een danstent, later met een draaimolen die hij in Duitsland kocht. In het noorden waren die draaimolens dé attractie; op de Vismarkt in Groningen stonden er soms drie op een rij. Toen de belangstelling verliep, bouwde de familie er een zweefmolen van — en de zweefmolen is in de drie noordelijke provincies tot op de dag van vandaag de sterkste attractie gebleven.

Reizen per schip

Aldert groeide op toen de kermis in Groningen nog over het water reisde. De familie woonde op het schip; in dezelfde ruimte lag de molen opgeslagen. Waren ze aangekomen, dan wachtte zijn vader tot de scholen uitgingen: de kinderen trokken de kar met een lang touw naar het kermisterrein. De Akkermans waren een van de laatste families die per schip reisden — toen Aldert een jaar of negen was, ging het schip aan de kant. Hun vaste ligplaats was Helpman aan de Helper Westsingel, van oudsher de plek waar de Groningse woon- en salonwagens bij elkaar stonden en waar nog altijd kermisexploitanten staan.

De swingmill, "80 in de bocht"

Op zijn vijftiende ging Aldert al zelfstandig met een zweefmolen op reis. Rond zijn achttiende koos hij voor iets nieuws: een swingmill, in het noorden bekend onder de bijnaam "80 in de bocht". Daarmee trok hij vooral door de Achterhoek, want elke streek had zijn eigen attractie — de zweefmolen in het noorden, de swingmill in de Achterhoek, de rupsbaan en de cakewalk in het zuiden. Van de swingmills rijdt er in Nederland nog maar één rond. Onderweg leerde hij Lien Venekamp kennen, ook uit een noordelijke kermisfamilie van draaimolens en zweefmolens; ze zijn inmiddels ruim veertig jaar samen.

Van oliebollen tot skiebal tot simulator

Het verhaal van de familie is er een van steeds meeveranderen. Na de zweefmolen en de swingmill kwam de oliebollenkraam — in het noorden hoort gebak er in de winter sowieso bij, en het werd een vaste route, zomer en winter. Toen dat te zwaar werd, stapten Aldert en Lien over op een skeeball: eerst in een opbouwtent, daarna in een omgebouwde zeecontainer met hydraulische poten. Tot slot kwam de simulator, waarmee ze door het hele land reisden. Rond zijn negenenvijftigste verkocht Aldert die en stopte hij — naar eigen zeggen eigenlijk nog te jong.

De volgende generatie

De kermis bleef in de familie. Zoon Jan nam ooit de skeeball over — die vloog op zijn eerste kermis meteen in de brand — en reist nu met twee grote reuzenraden, naast een constructiebedrijf dat kermiswagens en containers bouwt en een zomer die tot in Zwitserland reikt. Dochter Ramona staat met de Break Dance, en stond nog onlangs op de kermis in Helmond. Zo draait het kermisbedrijf van de familie Akkerman, drie generaties na de draaimolen, gewoon door.

Wat Aldert vertelt, staat bij ons op papier

De naam Akkerman komt met ruim 220 deelnames sinds 2017 voor in ons eigen kermisarchief, verdeeld over vier takken die naadloos op Alderts verhaal aansluiten: Akkerman V.O.F. met de gebakkraam en de behendigheidsspellen, Akkerman-de Jong met het hoge rad en de skeeball, de tak achter de Break Dance, en A. Akkerman met een skeeball. Waar de podcast de herinnering bewaart, laat onze database zien dat precies die attracties nog altijd op de Nederlandse kermis staan.

Verhalen uit de podcast Kermis Iconen, een initiatief van de BOVAK. Kermis.nl heeft de inhoud in eigen woorden samengevat en aangevuld met gegevens uit het eigen kermisarchief.